wait لطفا صبر کنید

صفحه اصلی » مجله شماره33 » پايان نامه ها
بازدید: 2629
5/0 (1)
عنوان: امامت و فلسفه ی خلقت
 
پژوهشگر: رحیم لطیفی
دانشگاه: مرکز تخصصی مهدویت حوزه علمیه قم
سال : 1386 ش
مقطع: سطح4
استاد راهنما: آیة الله مهدی هادوی تهرانی
استاد مشاور: حجة الاسلام والمسلمین عزّالدین رضانژاد
چکیده رساله ـ
رساله پیشرو برآن است تا ثابت کند:
وجود امام بسیار فراتر از منصب حاکم سیاسی است.
امام و حجت الهی همواره در عالم آفرینش است.
او دارای ولایت و تصرف در عالم است و غیبت یا غصب مقام سیاسی او هیچ گاه مانع انجام وظایفش نمی شود، او واسطه ی در تدریج آفرینش از مبدأ متعال است، او غایت و هدف خلقت است، او وجود شریفی است که در برترین مراحل هستی حضور دارد، او کاملی است که تمام ناقص ها برای اکمال به او نیازمند اند.
اگر او نباشد آفرینش قابلیت دریافت هستی را ندارد و آفرینش محقق نمی شود اگر او نباشد خلقت بدون غایت و محکوم به شکست است، تا او هست تکامل هست، هستی معنی دارد با رفتن او آدم و عالم می رود و قیامت می شود.
دراین رساله سعی می شودتا مبنای الاهیاتی و فلسفی شئون امامت مانند صدور خوارق وانجام کرامت تبیین و تحلیل شود.
اثبات این تئوری درگرو تثبیت دو امر است:
1- با بهره گیری از منابع نقلی (قرآن وسنت) و عقلی (کلام و فلسفه و عرفان) موجودی ثابت می شود که از طرفی دارای کمالات سعی است و در عین حال مخلوق هم است.
2- این موجود همان خلیفة الله و در عصر پس از رسول اکرم (ص) ، امامان (ع) هستند.
آنچه گفته شد در گام نخست، از متون دینی (قرآن و روایات) قابل حصول است و درگام بعدی پژوهش های کلامی، فلسفی و عرفانی مؤید آن است؛ این رساله ـ درحدتوان ـ ادعای مذکوررا با مراجعه به قرآن، سنت، مکاتب کلامی، فلسفی ومشرب عرفانی به تبیین وتثبیت می رساند.
روش این تحلیل این گونه است که ابتداء فلسفه خلقت درهریک ازمتون دینی و مکاتب فکری بررسی وسپس امام، حجت الهی، صادرنخست،انسان کامل و...از دید هر یک ازاین مشرب ها معرفی می شود تا نقش وجایگاه این وجود درهستی معلوم شود.
البته این رساله ادعا ندارد که سخن نهایی را گفته است، بلکه می خواهد روزنه ای فرا روی پژوهشگران این وادی بگشاید به ویژه که نگاه هستی شناسانه به وجود امام (ع) کمتر به صورت مشروح و یکجا بحث شده است.
نگاهی هستی شناسانه به امام و بررسی نقش وجودی آن در فلسفه و روند خلقت دست کم به دو مبنا نیاز دارد؛ یکی پذیرش ولایت تکوینی امام و دیگری؛ تحلیل کیفیت ایجاد عالم بر اساس نظام اسباب و مسببات تا در پرتو آن جایی برای نقش امام در روند خلقت باز می شود.
مبنای نخست ـ
عنصر ولایت که حد مشترک و اساس پدیده نبوت و امامت است، برای امام نوعی اقتدار و تسلط تکوینی می دهد.
ولیّ و ولایت در لغت، قرب و نزدیکی است که نوعی حق تصرف و سرپرستی را بدنبال دارد.
عمده ویژگی ولایت در سخن متکلم و مفسر و عارف عبارت است از: نزدیکی ویژه به خدا، علم ومعرفت عالی به خدا، پیروی محض از خدا و انجام برخی تصرفات ویژه.
بر اساس یافته های عقلی و داده های دینی، ولایت تکوینی و تشریعی، بالذات و مستقل از آن خدا است و خداوند براساس حکمت و شایستگی اولیاء مراتبی از ولایت را به آن ها عطاء کرده است.
قرآن وروایات نخستین طراح اندیشه ولایت بوده که پس از آن در منابع تفسیری و کلامی و عرفانی
این موضوع پی گیری و انبیاء و امامان(ع) واجد این مقام معرفی شده اند.
وجود انسانی که دارای تصرفات تکوینی باشد مورد تایید هستی شناسی مشأیی واشراقی و عرفانی و حکمت متعالیه است.
پذیرش وجود و لزوم ولیّ الله در روند خلقت هم ساز با نظام اسباب و مسببات و توحید در خالقیت است، چون هر گونه فعالیت ولیّ الله در طول و به اذن خداست واین اندیشه با تفویض و غلو بسیارفاصله دارد چون تفویض و غلو یعنی واگذاری اموری به غیر خدا که خداوند دیگر تأثیر و کنترل در آن نداشته باشد.
تصرفات تکوینی ولیّ الله بر اساس یک سری مبانی است که مورد پذیرش شرع وعقل است و در دستگاه های هستی شناسی قابل تحلیل وتجزیه است مانند؛ برخورداری ولیّ الله از نفس مجرد وقوی، مرتبهء بالایی وجودی، علم فعلی و برتر، وداشتن وظایف و شئوناتی مانند، حاکمیت براجتماع، هدایتگری و...
اثبات مقام ولایت برای انبیاء و به ویژه برای رسول خاتم (ص) و استمرار آن در وجود امامان اهل بیت(علیهم السلام) از متون دینی قابل اثبات است.
مبنای دوم ـ
صدور هستی از مبدء اول بر اساس نظام اسباب و مسببات و وجود عوالم وسایط؛ مورد نظر پذیرش دینی وفلاسفهء همچون؛ افلاطون، ارسطو، فلوطین، ابن سینا، شیخ اشراق و عارفان می باشد.
در بخش های بعدی نقش واسطه گری و تأثیر امام در روند خلقت مستدل می شود.
فاعلیت و تأثیر گزاری وسایط در طول وبه اذن خداست و فاعلیت خدا مستقل و بالذات است.
متکلم، عالم و آدم و دستورات الهی را ناشی از وجود و عطاء و لطف الهی می داند و بر این اساس واسطهء رسانیدن ودریافت این الطاف درمرتبه ی نخست همان وجود برتری است که حجت و امام(ع) است.


 



نظرات:

نام:
پست الکترونیکی:
متن یادداشت :
کد امنیتی :