wait لطفا صبر کنید

صفحه اصلی » مجله شماره 21 » مقالات
بازدید: 4225
0/0 (0)
طول عمرامام زمان(علیه السلام) از نظر علمی
 

بسمه تعالی

 

حجت اله رجبی

مقدّمه

یکی از مسائل که همواره در موضوع مهدویت از حسّاسیّت ویژه‌ای برخوردار بوده است و از منکرین و معاندین‌ با دیده تردید و انکار به آن می‌نگریستند مسأله طول عمر غیر عادّی حضرت صاحب الامر(علیه السلام) بوده است و مخالفین شیعه با تبلیغات فراوان و نوشتن کتاب‌های مختلف و ایجاد شبهه در ذهن مردم مخصوصاً جوانان، به استبعاد این مسأله پرداخته‌اند. سائح علی حسین مغربی می‌گوید: «اهل سنّت نظریه بقا و زنده ماندن مهدی(علیه السلام) بیش از هزار سال تا هر زمان که خدا بخواهد را مورد انتقاد قرار داده‌اند و می‌گویند: عمری به این مقدارهمرگز در بین بشر مرسوم نبوده است و دلیلی نیز از شرع بر آن وجود ندارد»[1] همان‌گونه که دکتر احمد محمود صبحی اعتقاد به طول عمر امام زمان(علیه السلام) را از قوی‌ترین اعتراض‌ها متوجه بر عقیده به حضرت مهدی(علیه السلام) نزد شیعه امامی قرار داده است. او می‌گوید: «زنده ماندن مهدی بیش از هزار سال جای تردید دارد و این خود موجب سست کردن عقیده به مهدویت از ریشه و اساس است.»[2]

بزرگان و علمای شیعه برای جواب به این شبهة اعتقادی، کتاب‌های متعددی نگاشته‌اند و از سه طریق عقلی، نقلی و علمی به این شبهة جواب‌های درخور شایسته و اقناع کننده داده‌اند که ما در این مقاله برآنیم که دلایل علمی طول عمر امام زمان(علیه السلام) را مورد بررسی قرار دهیم.

عمر بسیار طولانی

یکی از مطالبی که همواره بشر در جستجوی و تحصیل آن کرده طول عمر و زندگی است، طول عمر توأم با سلامتی و توفیق از نعمت‌هایی است که ارزش آن را نمی‌توان معین کرد غریزة حبّ به ذات، حبّ بقاء و غرایز دیگر انسان‌ها را عاشق و دلباختة طول عمر ساخته و آن‌ها را وادار می‌سازد که در این راه منتهای سعی و تلاش را انجام دهند، تا بلکه مدّتی اگرچه کوتاه باشد این ریسمان عمر را بلندتر سازند.

آنچه که مورد قبول دانشمندان علوم طبیعی می‌باشد اینکه امکان عمر بسیار همواره مورد قبول بوده و تاکنون کسی عدم امکانِ و امتناع آن را عنوان نکرده است. ابوریحان بیرونی در این مورد چنین می‌نویسد: «برخی از نادانان حشویّه و دهریان سبکسر، طول عمری را که دربارة مردمان گذشته گفته می‌شود... انکار کرده‌اند... و به قیاس مردمی که در عصر خود می‌بینند طول عمر و بزرگی از پیشینیان را بیرون از دایرة امکان دانسته‌اند... اینان سخن منجمان را نفهمیده‌اند و برخلاف مبانی صحیح تأثیر نجوم در عالم طبیعت، استدلال کرده‌اند.

ایشان، آنگاه به تشریح مبانی صحیح این مقوله می‌پرازد و عمر و شصت ساله و هزار ساله را ممکن می‌شمارد...»[3]

نویسنده کتاب موعودشناسی و پاسخ به شبهات هم در کتابش سخنان تعدادی از دانشمندان علوم طبیعی، مبنی بر امکان طول عمر، را ذکر نموده[4] و همچنین حضرت آیة الله صافی گلپایگانی هم در کتاب نوید امن و امان نظریات تعدادی از فیزیولوژیست‌ها و پزشکان و دانشمندان را در مورد این مسأله بیان نموده است[5] که خوانندگان عزیز برای اطلاعات مفید به این کتاب‌ها رجوع نمایند.

طول عمر از نظر دانش و علم

از نظر علوم امروز باید دانست که علم امکان طول عمر را کاملاً تأیید کرده و کوشش بشر را در این راه کوشش نتیجه‌بخش و موفقیت‌آمیز و لازم می‌شناسد و برای طول عمر حدّ متوسط عمر در کمی بیشتر از یک قرن از 47 و 74 رسیده است.[6]

دلیل زنده‌ای که برای اثبات این عقیده می‌توان اقامه کرد آزمایش‌هایی است که گروهی از دانشمندان روی گیاهان یا حیوانات مختلف در آزمایشگاه‌ها به عمل آورده‌اند و در شرایط خاص آزمایشگاهی توانسته‌اند گاهی عمر یک موجود زنده را به دوازده برابر افزایش دهند.

مثلاً آزمایشی که روی گیاهی که معمولاً عمرش دو هفته بیشتر نیست به عمل آمده نشان می‌دهد که می‌‌توان آن را تا شش ماه نگهداشت اگر فرضاً چنین افزایشی روی عمر انسان‌ها عملی شود انسان‌هایی وجود خواهند داشت هک بیش از یک هزار سال عمر کنند. آزمایش دیگری روی نوعی از عکس میوه که عمر بسیار کوتاهی دارد به عمل آورده‌اند و توانسته‌اند عمر آن را به نهصد برابر افزایش دهند اگر فرضاً این افزایش عجیب و خارق‌العاده روزی دربارة انسان علمی شود یک انسان بیش از هفتاد هزار سال! عمر خواهد کرد.[7]

عوامل طول عمر از دیدگاه دانشمندان

1. عامل ارث: اهمیت و تأثیر عامل ارث در طول عمر روشن است. خانواده‌هایی دیده می‌شوند که افراد آن، معمولاً از حد متوسط بیشتر عمر می‌کنند، مگراین‌که به واسطة تصادفی مرگشان زودتر اتفاق افتد... فرزندان، اعضاء و قوای سالم و نیرومند، را که در طول عمر مؤثرند. از پدران و مادران به ارث می‌برند و در درجة‌ اول، بایستی دستگاه عصبی و گردش خون را نام برد... عده‌ای از مردم قبل از اینکه به سن کهولت و پیری برسند، به طور موروثی، سرخ‌رگهایشان سفت شده استحاله می‌یابند و خانواده‌هایی که اکثر افرادش، قبل از نودسالگی به علت سکتة مغزی یا قلبی، از دنیا می‌روند بسیارند می‌دانیم که بزرگ‌ترین عامل این سکته‌ها، سفتی شرائین است.

2. محیط: محیطی که هوایش معتدل و پاک و از انواع میکروب‌ها و سمومات منزه باشد،‌ آرام و بی‌سروصدا باشد و اشعة حیات‌بخش خورشید به قدر کافی بر آن بتابد، در طول عمر و سلامتی ساکنینش تأثیر به‌سزایی دارد.

3. نوع شغل و مقدار کار: فعالیت و کوشش در کار به ویژه فعالیت‌های روحی و عصبی، در دراز عمری نقش مهمی دارد و به نظر می‌رسد در صورتی‌که بدن سالم و فکر راحت باشد زنگ زدنیکه در اثر کم‌کاری بدنی و روحی حاصل می‌شود بیش از فرسودگی که نتیجه پرکاری بدنی و روحی است، عمر را کوتاه می‌کند... .

4. کیفیت تغذیه: اهم از لحاظ مقدار هم از لحاظ نوع در طول عمر تأثیر فراوانی دارد و بیشتر افرادی که عمرشان از صد متجاوز شده کم‌خوارک بود‌ه‌اند... و پرخوری چون کار دستگاه‌های مختلف بدن را بالا می‌برد بیماری‌هایی از قبیل دیابت، قند، چربی، بیماری‌های رگ‌ها و قلب و کلیه تولید می‌کند.... . چنان که پرخوری سبب کوتاهی عمر می‌شود فقر غذایی نیز در تولید امراض و کوتاهی عمر تأثیر به‌سزایی دارد. یعنی رژیم غذایی اگر فاقد مواد لازم و ضروری باشد امراضی را تولید می‌کند.[8]

از جمله عوامل طول عمر به این موارد نیز می‌‌توان اشاره نمود صحت فراج پدر و مادر، و پدر و مادر آن‌ها و اطلاع آنان به قواعت بهداشتی تولیدمثل، آداب نکاح، اعتدال فراج مادر ایام حمل، رعایت دستورات بهداشتی در دورة بارداری و هنگام رضاع و شیر دادن، حسن تربیت فرزند رعایت اعتدال در خواب و استراحت، انتخاب لباس و کفش مناسب، مصاحبت با مردمان صحیح الاخلاق، ایمان به خدا و امنیّت صفای باطن و تنزّه آن از عقاید خرافی و باطل، خودداری از صرف مسکرات و نوشابه‌های الکی و شرایط دیگر از قبیل که همة این عوامل ارتباط تنگاتنگی با افزایش طول عمر انسان‌ها و جانداران دارد.[9]

اسباب و علل پیری

در مورد اسباب و علل پیری سئوالات فراوانی در ذهن حاصل می‌شود از جمله اینکه 1. پیری یعنی چه؟ 2. منشأ و ریشة فرسودگی و ناتوان شدن دستگاه‌ تنظیم کننده احتیاجات بدنی چیست؟

 3. آیا پیری معلوم گذشت زمان است یا معلول اختلالاتی است که سنین بالا در اعضای بدن حارث می‌شود؟

4. آیا می‌توان با رعایت اصول و قواعد و زیست‌شناسی و بهداشتی پیری را عقب انداخت؟

4. آیا می‌توان با رعایت اصول و قواعد علمی و زیست‌شناسی و بهداشتی پیری را عقب انداخت؟

5. بیماری‌ها چه نقشی در پیری زودرس دارند؟

6. آیا حفظ جوانی از نظر علمی امکان دارد؟ نظر دانشمندان در این مورد چیست؟

در جواب سئوال اوّل استاد امینی چنین می‌نویسد: هنگامی که اعضای رئیسه بدن مانند قلب و کلیه و کبد و نغز و غدد داخلی، فرسوده شدند از انجام وظائف خویش ناتوان گشتند و از تأ‌مین احتیاجات بافت‌ها و ترشحات لازم و تصفیه کردن خون از مواد زائد، عاجز شدند. آثار ضعف و ناتوانی در بدن آشکار می‌شود و پیری فرا می‌رسد[10] در جواب سئوال دوّم ایشان چنین می‌نویسد: .... پیکر انسان همیشه در معرض هجوم انواع ویروس‌ها و باکتر‌ی‌ها و میکروب‌ها و سمومات قرار گرفته که از حدود و راه‌های مختلف پی‌درپی به وی حمله می‌کنند در محیط داخلی بدن مواد سمّی ترشیح می‌نمایند و سلول‌های بدن را از بین برده و مانع ادامة حیاتشان می‌شوند و... .[11]

و در جواب سئوال سوم می‌نویسد: «علت اساسی پیری و منشاء‌ بروز آن،‌ حدوث اختلالاتی است که در اعضای بدن حادث می‌شود و فعالیت‌ دستگاه‌های مختلف بدن تخفیف یافته و از نظر تشریحی، نسوج مختلف آن صغر می‌یابند، تعدادی موی‌رگ‌های آن‌ها کم می‌شود، دستگاه‌ گوارش و تغدیه از انجام وظایف خود و تهیه مواد غذایی لازم ناتوان می‌شود و در نتیجه ضعف و ناتوانی تمام اعضاء جسم را فرا می‌گیرد.[12]

در جواب سئوال چهارم آیة‌الله صافی گلپایگانی می‌نویسد: تقلیل متوفیّات و مرگ‌ و میرها طولانی ساختن عمر وارد یک مرحلة عملی شده و با کمال سرعت رو به تکامل است و حدّ متوسط عمر در کمی بیشتر از یک قرن از 47 به74 رسیده است. دکتر «الکیس کارل» در سال 1912 میلادی موفق به نگهداری یک مرغ به مدّت سی سال شد در حالی که زندگی مرغ حداکثر از ده سال تجاوز نمی‌کند... .[13] و دانشمندان هنوز در تعیین مرز قاطع (زندگی طبیعی) بشر به موفقیتی نرسیده‌اند و آنگاه به گفته‌هایی تعدادی از دانشمندان در این زمینه اشاره می‌نماید.[14]

در جواب سئوال پنجم ایشان چنین می‌نویسد: «... مرگ نه مولود طول عمر و نه نتیجه پیری است بلکه نتیجه بیماری و رعایت نکردن قواعد حفظ الصّحة و بهداشت بدن و سلامت مزاج است که اگر انسان بتواند بر عواملی که فراج را تحت تأثیر قرار می‌دهند مسلّط شود می‌تواند مرگ را مهار نماید و... .[15]

و در جواب سئوال ششم می‌نویسد: «امکان حفظ جوانی مسأله‌ای است که در ضمن مسأله امکان طولانی ساختن عمر حل شده و آزمایش‌های عملی آن را تأیید نموده و دانشمندانی که در این موضوع تحقیقات و مطالعه دارند رفع پیری و خستگی و اعاده جوانی و دیررس کردن پیری را ممکن بلکه عملی شناخته‌اند و برای تأیید این سخن به ذکر سخنان تعدادی از دانشمندان می‌پردازد.[16]

نتیجه

علاوه بر دلایل عقلی و نقلی فراوان که در مورد مسأله طول عمر امام زمان (عج) وجود دارد. ما دلایل علمی متقن و غیر قابل انکار هم در مورد طول عمر و امکان عملی و وقوعی چنین پدیده‌ای در دست درایم که با استناد به تحقیقات دانشمندان و سخنان ایشان به وضوح درمی‌یابیم که طول عمر مسأله‌ای نیست که از نظر علمی استبعاد داشته و قابل دسترسی نباشد و عوامل متعددی باعث طولانی‌تر شدن طول عمر می‌باشد که ما به تعدادی از آن عوامل اشاره نمودیم که از جمله می‌‌توان به عامل وراثت، محیط، کیفیت تغذیه و رعایت مسائل بهداشتی اشاره نمود. آنگاه به اسباب و علل پیری پرداخته‌ و ضمن ایراد پرسش‌هایی در این مورد ارائه جواب آن‌ها پرداختیم و وقتی از نظر علمی، امکان چنین پدیده‌ای به اثبات رسید، عقیدة مذهب اثنی‌عشری در مورد طول عمر امام زمان از نظر علمی هم ثابت می‌شود همانطور که امکان چنین امری از نظر عقلی و نقلی نیز به اثبات رسیده است. در پایان با ذکر دو حدیث در مورد طول عمر امام زمان که به جوانی حضرت در هنگام ظهور اشاره دادند، مقاله را به پایان می‌رسانیم. شیخ صدوق در «کمال الدین» و علی بن محد خراز رازی در «کفایة الاثر» از حضرت امام حسن مجتبی(علیه السلام) در ضمن حدیثی روایت کرده‌اند که فرمود: فرزند نهم از فرزندان برادرم حسین(علیه السلام) را خدا عمرش را در غیبتش طولانی نماید سپس به قدرت خود او را آشکار سازد، در صورت جوانی که کمتر از چهل سال داشته باشد: «و ذلک لیعلمً أن الله علی کلّ شیء قدیر»[17] و نیز ایشان از حضرت رضا(علیه السلام) در ضمن حدیث چنین روایت کرده است: «القائم هو الذّی اذا خَرَج فی سنّ الشیوخ و منظر الشبّان قویٌ فی بدنه»[18] «قائم آن کسی است که وقتی ظاهر شود در سن پیران و منظر و سیمای جوانان و با قوت بدن باشد».

 

 



[1]. موعودشناسی و پاسخ به شبهات، ص507، به نقل از تراثنا و موازین النقد، ص203.

[2]. همان به نقل از نظریة‌ الامامة لدی الشیعة الإثنی عشریه، ص411.

[3]. خورشید مغرب، ص211 به نقل از آثار الباقیة، ص78.

[4]. موعودشناسی و پاسخ به شبهات، ص510.

[5]. نوید امن و امان،‌ص168ـ169.

[6]. همان، ص168.

[7]. حکومت جهانی مهدی، ص200 ـ 201.

[8]. دادگستر جهان، ص177 الی 179، آقای حکیمی در کتاب خورشید مغرب مطالب در مورد اسرار تغدیه آورده است، ص202.

[9]. نوید امن و امان، ص171.

[10]. دادگسترزمان، امینی، ابراهیم، ص179.

[11]. همان، ص181.

[12]. همان، ص180.

[13] . امامت و مهدویت،‌ صافی، لطف الله، ص168.

[14]. همان، ص169 و 170.

.[15] همان، ص171.

[16]. همان، ص198 الی ص203.

[17]. منتخب الاثر، فصل2، بابپ0، حدیث6، ص263.

[18]. همان، باب 17، فصل2،‌ح2.‌ص280.

 

 



نظرات:

نام:
پست الکترونیکی:
متن یادداشت :
کد امنیتی :