wait لطفا صبر کنید

صفحه اصلی » مجله شماره 16 » مقالات
بازدید: 4141
0/0 (0)
رجعت در ادعیه و زیارات
 

نگارنده : مجتبی بینا

 

از آوردن دو کلمه عود و کرَّة این مطلب استفاده می شود که رجعت مراد است؛ چون این کلمات وقتی به کار می روند که یک نقطه شروعی باشد و بعد دوباره بازگشت به آن نقطه واقع شود که همان رجعت می باشد...

مقدمه

نکته ای که از توضیح آن ناگزیریم، این است که:

رجعت در لغت به معناى «بازگشت» بکار مى‏رود و در اصطلاح به بازگشت گروهى از مردگان به این جهان همزمان با قیام جهانی حضرت مهدى (ع) گفته مى‏شود، و طبعاً بازگشت این گروه قبل از فرا رسیدن رستاخیز خواهد بود. روى این اصل گاهى، از رجعت در شمار رویدادهاى قبل از قیامت یاد مى‏شود و گاهى در زمره حوادث مربوط به ظهور مهدى منتظر(ع) ، مذکور مى‏گردد. ولى باید دانست که مسأله رجعت از دیدگاه شیعه رویدادى است مستقل از دو موضوع یاد شده (قیامت - و ظهور حضرت مهدى(ع))اگر چه بین هر سه موضوع پیوند زمانى برقرار است .

محدّث گرانقدر شیعى شیخ حرّ عاملى (ره) مى‏نویسد:

«مراد از رجعت در نزد ما همانا زندگى بعد از مرگ و پیش از قیامت است، و همین معنى است که از لفظ رجعت به ذهن خطور مى‏کند و دانشمندان بر آن تصریح کرده‏اید» 1.

علامه مجلسى - قدس سره - پس از نقل روایات فراوان و ذکر اقوال بزرگان درباره رجعت مى‏نویسد:

«از دیدگاه ما (شیعیان) رجعت به (گروهى از) مؤمنان راستین و کافران فرو رفته در گرداب کفر و الحاد اختصاص دارد و کسى غیر از این دو گروه به دنیا باز نخواهد گشت».4

علامه مجلسى بیش از پنجاه تن از عالمان شیعه را نام مى‏برد که اصل رجعت را پذیرفته و روایات مربوط به آن را در کتب خویش آورده‏اند. از این گروهند:

سلیم بن قیس هلالى (متوفاى سال 90)، حسن بن صفار (م 290)، على بن ابراهیم قمى (استاد کلینى)، ثقة الاسلام کلینى (م 328)، محمد بن مسعود عیاشى (معاصر کلینى) ،ابو عمرو کشى (معاصر کلینى) شیخ صدوق (م 381)، شیخ مفید (م 413)، سید مرتضى (م 436)، ابوالفتح کراجکى (م 449)، ابوالعباس احمد بن عباس نجاشى (م 450)، شیخ طوسى (م 460)، سید رضى الدین بن طاووس (م 464) و...

همو مى‏نویسد: «اعتقاد به رجعت در تمام دوره‏ها مورد اجماع فرقه شیعه بوده و چون خورشید بر تارک آسمان مى‏درخشد و کسى را یاراى انکار آن نیست» 5.

شیخ صدوق در کتاب اعتقادات مى‏گوید: «عقیده ما درباره رجعت این است که این رویداد قطعاً به وقوع مى‏پیوندد» .6

شیخ مفید نیز عقیده به رجعت را از ویژگیهاى پیروان خاندان رسالت مى‏داند.(7)

سید مرتضى معتقد به اجماع شیعه درباره رجعت است و مى‏گوید: «پیروان این مذهب در این باره کمترین اختلافى ندارند8.

شیخ حر عاملى مى‏نویسد: «فزونى نویسندگانى که روایات مربوط به رجعت را در کتب مستقل یا غیر مستقل گردآورده‏اند - و تعداد آنها از هفتاد کتاب تجاوز مى‏کند - دلیل بر قطعى بودن اعتقاد به رجعت از دیدگاه شیعه است9

مطلع:

یکی ازموضوعاتی که درمورد شیعه مطرح می باشد و به نوعی ما به الافتراق با سایر مذاهب اسلامی وحتی در بعضی موارد با سایر ادیان مورد بررسی قرار می گیرد موضوع رجعت است این موضوع بعضا تا اندازه ای قابل مناقشه می باشد که  انواع تهمت ها را نثار شیعه می نمایند ودر مقابل به تصریح قریب به اتفاق علمای شیعه همانطور که بیان شد اعتقاد به رجعت جزء ضروریات مذهب می باشد.

در این نوشته برای اثبات این اعتقاد تلاش شده است. البته جهت اثبات این  اعتقاد راههایی مثل :آیات وروایات واجماع وعقل و... مفصل مورد بحث قرار می گیرد. اما آنچه دراینجا مورد نظر ما می باشد ارائه ادله اثبات رجعت از راه ادعیه و زیارات می باشد که طبق تقسیم بندی بالا ،در قسمت  روایات مورد بررسی قرار می گیرد از این هم سنخ بودن (جزء روایت قرار گرفتن ) این خاصیت برداشت می شود که  یک دعا ممکن است از نظر سند قوی و از نظر متن نیز دارای مضامین رفیعی باشد. عکس این  و صورت های دیگر نیز دور از ذهن نمی باشد نکته آخر قبل از آوردن  شاهد مثال های زیارتی و دعائی اینکه در باب  ادله روایی اثبات رجعت ، علماء زیادی از جمله : شیخ طوسی در رساله العقایدالجعفریه ص 250- شیخ صدوق الخصال ص 108- علامه مجلسی بحار الانوار ج 53 ص 122- مرحوم علامه مظفر عقائد الامامیه ص 297- علامه طباطبایی المیزان ج 2 ص 107 – به خاطر کثرت روایات  این باب، ادعای تواتر روایات  نموده اند.

در ابتدا ما در این بخش  اسامی این ادعیه و زیارات را می آوریم و بعد از آن متن این روایت ها البته غیر تکراری از جهت متن را و سپس  ادعیه و زیارات دیگر را خواهیم آورد که بعضا الفاظی کاملا شبیه هم می باشد.

 

 

 

زیارات :

1-زیارت جامعه کبیره 2-زیارت امام زمان 3-زیارت آل یاسین 4-زیارت عیدین 5-زیارت رجبیه 6-زیارت سوم شعبان 7-زیارت وداع ائمه علیهم السلام 8-زیارت اربعین 9-زیارت قائمیه 10-زیارت پیامبراکرم صلی الله علیه وآله وسلم 11-زیارت رابعه امیرالمومنین علیه السلام 12-زیارت جامعه امیرالمومنین علیه السلام 13-زیارت حضرت ابوالفضل علیه السلام14-زیارت وارث 15-زیارت امام حسین علیه السلام

 

1-زیارت جامعه کبیره

این زیارت شریف با سند صحیح از امام هادی علیه السلام به طریق علی ابن احمد ابن موسی و حسین ابن ابراهیم ابن احمد الکاتب عن محمد ابن عبدالله الکوفی عن محمد ابن اسماعیل البرمکی عن موسی ابن عبدلله النخعی (بحارالانوار ج 53 ص 92 روضه المتقین ج 5 الدعا والزیارات ص ر756 نقل شده است.

 

اما آن فراز این است: « مُعْتَرِفٌ بِکُمْ مُؤْمِنٌ بِإِیَابِکُمْ مُصَدِّقٌ بِرَجْعَتِکُمْ مُنْتَظِرٌ لِأَمْرِکُمْ مُرْتَقِبٌ‏ لِدَوْلَتِکُم...» 10. یعنی به شما ایمان دارم، بازگشت شما را باور دارم، رجعت شما را تصدیق مى کنم، امیر شما را انتظار مى کشم ودولت شما را چشم به راهم.

یا در فراز دیگری می فرماید« وَ یُحْشَرُ فِی زُمْرَتِکُمْ وَ یَکرُّ فِی رَجْعَتِکُمْ وَ یُمَلَّکُ‏ فِی‏ دَوْلَتِکُم»‏

 یعنی ازخداوند تبارک وتعالی می خواهم که با شما محشور شوم و در هنگام رجعت شما نیز باز گردم.

2- زیارت امام زمان( عجل الله تعالی الفرجه الشریف) درسرداب مقدس

این زیارت از ناحیه امام عصر علیه السلام برای یکی از معتمدین و موثقین حضرت به نام محمد حمیری  صادر شده است 11. در فرازی از این دعای شریف می خوانیم « وَ أَنَّ رَجْعَتَکُمْ حَقٌّ لَا رَیْبَ فِیهَا یَوْمَ‏ لا یَنْفَعُ نَفْساً إِیمانُها لَمْ‏ تَکُنْ‏ آمَنَتْ‏ مِنْ‏ قَبْل‏...»

 یعنی به تحقیق که رجعت و بازگشت شما حق است...

3-  زیارت آل یاسین

این زیارت در بسیاری از منابع دعا و زیارتی آمده است. در ادامه بیان اعتقادات نسبت به ائمه علیهم السلام اینگونه عرض می کنیم: « وَ أَنَّ رَجْعَتَکُمْ‏ حَقٌ‏ لَا رَیْبَ‏ فِیهَا»

 یعنی رجعت شما حق است وهیچ شکی در آن نیست.

 

4- زیارت عیدین (فطر و أضحی )

این زیارت نیز از امام صادق علیه السلام نقل شده است در قسمتی از این زیارت می خوانیم «و بإیابکم مومن»  یعنی به بازگشت شما ایمان دارم.

5- زیارت رجبیّه

در این زیارت آمده است « وَ تَحِیَّاتُهُ عَلَیْکُمْ حَتَّى الْعَوْدِ إِلَى حَضْرَتِکُمْ وَ الْفَوْزِ فِی‏ کَرَّتِکُم»‏

 از آوردن دو کلمه عود و کرَّة این مطلب استفاده می شود که رجعت مراد است؛ چون این کلمات وقتی به کار می روند که یک نقطه شروعی باشد و بعد دوباره بازگشت به آن نقطه واقع شود که همان رجعت می باشد.

6- زیارت روز سوم شعبان

دراین زیارت می خوانیم « قَتِیلِ الْعَبْرَةِ وَ سَیِّدِ الْأُسْرَةِ، الْمَمْدُودِ بِالنُّصْرَةِ یَوْمَ‏ الْکَرَّةِ، الْمُعَوَّضِ مِنْ قَتْلِه...» 13. ...یا اباعبدالله که که در روز بازگشت ورجعت مورد امداد وکمک خداوند بلند مرتبه هستی

7- زیارت ودائع ائمه علیهم السلام

در فرازی از این زیارت می فرماید « وَ مَکَّنَنِی‏ فِی‏ دَوْلَتِکُمْ‏ وَ أَحْیَانِی فِی رَجْعَتِکُمْ وَ مَلَّکَنِی فِی أَیَّامِکُم...» 14.  یعنی در دوران حکومت شما به من قدرت دهد و مرا در رجعت شما باز گرداند ومرا ملک وخادم دین قرار دهد.

8- زیارت اربعین

این زیارت منقول از یکی از یاران مورد وثاقت امام صادق علیه السلام یعنی صفوان جمال به ما رسیده است. در قسمتی از این زیارت وارد شده است که « وَ أُشْهِدُکُمْ أَنِّی بِکُمْ مُؤْمِنٌ‏ وَ بِإِیَابِکُمْ‏ مُوقِن...» 15. یعنی به شما ائمه علیهم السلام ایمان دارم وگواهی به بازگشت شما می دهم.

9- زیارت قائمیه

در یکی از بندهای این زیارت شریف می خوانیم که « فَإِنْ تَوَفَّیْتَنِی اللَّهُمَّ قَبْلَ ذَلِکَ فَاجْعَلْنِی یَا رَبِّ فِیمَنْ یَکُرُّ فِی‏ رَجْعَتِهِ‏ وَ یُمَلَّکُ‏ فِی‏ دَوْلَتِه...» 16. یعنی خدایا چنانچه مرا پیش از رجعت میراندی ازتو می خواهم در زمره کسانی که هنگام رجعت امام زمان علیه السلام بازمی گردند قرار دهی.

 و در فراز عاشقانه دیگری می فرماید « وَ أَنْ یَجْعَلَ لِی‏ کَرَّةً فِی‏ ظُهُورِکَ‏، وَ رَجْعَةً فِی أَیَّامِکَ، لِأَبْلُغَ مِنْ طَاعَتِکَ مُرَادِی...» یعنی خدایا از تو می خواهم در زمان ظهور برای من رجعتی قرار دهی که به آرزوی دیرینه دیدن روی یار برسم 

 

10- زیارت پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله وسلم

این زیارت از امام صادق علیه السلام نقل شده است در این زیارت علاوه بر تصریح این امر با مخالفین رجعت هم محاجّه می نماید درآنجا که می فرماید که « إِنِّی‏ لَمِنَ‏ الْقَائِلِینَ‏ بِفَضْلِکُمْ‏ مُقِرٌّ بِرَجْعَتِکُمْ لَا أُنْکِرُ لِلَّهِ قُدْرَةً وَ لَا أَزْعُمُ إِلَّا مَا شَاءَ اللَّه‏...»17.  در این قسمت دو نکته قابل تأمّل است: اول اینکه شروع جمله با دو تاکید( إنّ و لام) است و دوم اینکه تصریح به رجعت دارد وآن را از امور ممکنه می شمرد وگرنه لازم می آید که انکار قدرت خداوند تبارک وتعالی شود سوم اینکه این عقیده از خیالات سرچشمه نمی گیرد بلکه خواست رب العالمین است.

11- زیارت رابعه امیرالمومنین حضرت امام علی علیه الصلاه والسلام

این زیارت نیز به نقل از صفوان جمال از امام صادق علیه السلام رسیده است که در قسمتی از آن می فرماید ( ..انی من المومنین برجعتکم لا انکرالله قدره متوقع لدولتکم منتظر لرجعتکم عامل بأمرکم )18. یعنی من به امر رجعت شما ایمان دارم و قدرت خدا را درانجام این کار منکر نیستم در انتظار بازگشت شما و دولت شما هستم و عامل به امر شما می باشم.

  همانطور که مشاهده می فرمائید در این زیارت شریف نیز با مخالفین این عقیده به نوعی  احتجاج می کند که انکار رجعت به نوعی انکار قدرت ذات اقدس اله است

12- زیارت خامسه امیرالمومنین حضرت امام علی علیه الصلاه والسلام

در این زیارت نیز می فرماید ( السلام علیک یا صاحب الکره والرجعه وامام الخلق و ولی الدعوه موقن بایابکم مومن برجعتکم منتظر لامرک مرتقب لدولتک) 19. یعنی سلام برتو ای صاحب بازگشت و رجعت و ای پیشوای خلق و ای یاری کننده ندای حق من به رجعت شما یقن دارم و منتظر بازگشت شما و حکومت شما هستم.

 

13- زیارت حضرت قمر منیر هاشمی حضرت ابالفضل العباس علیه السلام

این زیارت برای این آقای جوانمردان به طریق ابوحمزه ثمالی از امام صادق علیه السلام نقل شده است که درآن می خوانیم ( انی بکم و بایابکم من المومنین ) یعنی به تحقیق من به شما و به رجعت شما ایمان کامل دارم.

14- زیارت وارث

در فرازی از این زیارت شریف نیز می خوانیم  که «إِنِّی بِکُمْ مُؤْمِنٌ‏ وَ بِإِیَابِکُمْ‏ مُوقِن » 20. یعنی  من به شما ایمان و به بازگشت شما عقیده دارم.

15- زیارت حضرت ابا عبدالله امام حسین علیه السلام

زیارت امام حسین علیه السلام  « فَقَلْبِی‏ لَکُمْ‏ مُسَلِّمٌ‏ وَ أَمْرِی لَکُمْ مُتَّبِعٌ وَ نُصْرَتِی لَکُمْ مُعَدَّةٌ...وَ یَبْعَثُکُمْ فَمَعَکُمْ مَعَکُمْ لَا مَعَ عَدُوِّکُمْ إِنِّی مِنَ الْمُؤْمِنِینَ بِرَجْعَتِکُمْ...» 21. در اینجا بعد از ادای ارادت و بیان عقائد می فرماید من از ایمان دارندگان به عقیده بازگشت شماهستم.

16-  زیارت حضرت بقیة الله علیه السلام

در فرازى از زیارت آن حضرت در روز نیمه شعبان آمده است:« مَوْلَایَ فَإِنْ‏ أَدْرَکَنِیَ‏ الْمَوْتُ‏ قَبْلَ‏ ظُهُورِکَ‏ فَإِنِّی‏ أَتَوَسَّلُ‏ بِکَ وَ بِآبَائِکَ الطَّاهِرِینَ إِلَى اللَّهِ تَعَالَى وَ أَسْأَلُهُ أَنْ یُصَلِّیَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَنْ یَجْعَلَ لِی کَرَّةً فِی ظُهُورِکَ وَ رَجْعَةً فِی أَیَّامِکَ لِأَبْلُغَ مِنْ طَاعَتِکَ مُرَادِی وَ أَشْفِیَ مِنْ أَعْدَائِکَ فُؤَادِی...» 22.

یعنی اگر پیش از ظهور تو، مرگ، مرا دریابد، به وسیله تو و پدران بزرگوارت به خداى تبارک وتعالى متوسل مى شوم و از او مى خواهم که به محمد وآل محمد صلوات بفرستد و براى من بازگشتى در ظهور تو و رجعتى در روزگار تو قرار دهد، تا به مقصود خود در زمینه اطاعت تو نائل شوم و دلم از دشمنان تو خنک شود.

ادعیه

1-دعای عهد2- دعای حریق3- دعای دحوالارض4- دعای نماز عید5 - دعای جمعه و اضحی 6-دعای روز تولد امام حسین علیه السلام

1-دعای عهد

در این دعای زیبا می خوانیم « ِ اللَّهُمَ‏ إِنْ‏ حَالَ‏ بَیْنِی‏ وَ بَیْنَهُ‏ الْمَوْتُ‏ الَّذِی جَعَلْتَهُ عَلَى عِبَادِکَ حَتْماً فَأَخْرِجْنِی مِنْ قَبْرِی مُؤْتَزِراً کَفَنِی...» 23.

یعنی خدایا اگر مرگى که بر همه بندگانت  قطعى و مسلّم کرده اى، میان من و ظهور مولایم جدایى بیندازد، مرا از قبر بیرون بیاور...»

2-دعای حریق

در فرازی از این دعا تلویحا به رجعت اشاره شده است : « وَ ارْزُقْنِی‏ نَصْرَهُمْ‏ وَ أَشْهِدْنِی‏ أَیَّامَهُمْ‏ وَ اجْمَعْ بَیْنِی وَ بَیْنَهُمْ فِی الدُّنْیَا وَ الْآخِرَة...» بحار الانوار-ج83-ص166

 خدایا یاری نمودن آنها را روزیم گردان وروزهای حکومت آنها را به من نشان بده...»

3-دعای دحوالارض (گسترش زمین از مکان کعبه)

در این روز با عظمت اعمالی وارد شده است که در فراز بلندی از یک دعا در این روز،چنین می خوانیم: « وَ ابْعَثْنَا فِی کَرَّتِهِ حَتَّى نَکُونَ فِی زَمَانِهِ‏ مِنْ‏ أَعْوَانِه» 24.

 یعنی خدایا ما را در زمان ظهور امام زمان زنده گردان تا یاریش کنیم.

4- دعای نماز عید

در قسمتی از آن به نکته ای اشاره می کند که  « وَ أَظْهِرْ بِهِمُ الْعَدْلَ وَ زَیِّنْ‏ بِطُولِ‏ بَقَائِهِمُ‏ الْأَرْضَ وَ أَیِّدْهُمْ بِنَصْرِکَ وَ انْصُرْهُمْ بِالرُّعْبِ وَ قَوِّ نَاصِرَهُمْ و...»

 یعنی به وسیله ائمه علیهم السلام عدل را در زمین ظاهر و عیان کن و با طول عمر آنها این عدالت را زیبا در کام همه بگردان...

 وآن نکته لطیف این است که رجعت و بازگشت ائمه علیهم السلام را قطعی می شمرد و برای طول عمر آنها دعا می نماید

5-دعای روزجمعه واضحی

درصحیفه سجادیه در این دو روز دعائی وارد شده است که در بخشی از آن می خوانیم:« وَ عَجِّلِ‏ الْفَرَجَ‏ وَ الرَّوْحَ‏ وَ النَّصْرَ وَ التَّمْکِینَ‏ وَ التَّأْیِیدَ لَهُم...» ‏

 دراینجا نیز برای آنها نصرت وتائید و راهگشایی می طلبد و رجعت را مفروض داشته که چنین می خواهد.

6-دعای تولد حضرت  امام حسین علیه السلام

در این دعا نیز به امر رجعت اشاره شده  : « وَ الشِّفَاءَ فِی تُرْبَتِهِ وَ الْفَوْزَ مَعَهُ‏ فِی‏ أَوْبَتِه...» مصباح المتهجد ج2 ص826‏

 یعنی مرا در هنگام بازگشت سرورم آقا امام حسین علیه آلاف التحیّه والسّلام یاری بفرما.

سایر موارد

در این قسمت چند نمونه از مواردی که با قرائن، به روشنی بر رجعت  در ادعیه دلالت دارد می آوریم:

از حضرت امام صادق علیه السلام در دعای هر شب ماه رمضان بعد از نماز مغرب آمده است ( واسئلک ان تقتل بی اعدائک و اعداء رسولک )25. و چند صفحه جلوتر عین همین جمله تکرار می شود 26.

یا در دعای افتتاح که برای هر شب ماه رمضان به طریق محمد بن ابی قره از محمد بن عثمان از امام زمان روحی لتراب مقدمه الفداء نقل می کند که (وقتلا فی سبیلک فوفق لنا) 27.

وآن قرینه این است که در این دو دعا ،آرزوی کشتن دشمنان پیامبر و ائمه را مطرح می کند؛ حال آن که دشمنان پیامبرصلّی الله علیه وآله و سلّم  اکنون وجود ندارند و دشمنان ائمه علیهم السلام هم به خاطر نداشتن موقعیت، جنگیدن با آنها میّسر نیست؛ پس این خواسته زمان تحققش وقت رجعت می باشد.

در این قسمت هم تعدادی از موارد آمدن این عقیده در زیارات و ادعیه به صورت گذرا مطرح می شود، به قرار زیر :

1-درالتهذیب  باب زیارت جامعه لسائرالمشاهد وارد شده است که ( ویحشرفی زمرتکم یکر فی رجعتکم و یملک فی دولتکم)28. عین همین عبارت در باب نوادر ما یتعلق بالمزار درمستدرک الوسائل29. آمده است.

2-علامه مجلسی در بحارالانوار دراستشفاع بمحمّد وآل محمّد صلی الله علیه و آله و سلم چنین آورده : « و ان رجعتکم حق لاریب فیه » 30.  و در چند صفحه جلوتر این گونه دارد  :«وان رجعتکم الحق لاشک فیه» وعین همین عبارت در زیارت امام مستتر می آورد  که در اوّلی( لاریب فیه) 31. ودر دومی در چند صفحه جلوتر عبارت( لا شک فیها )32. دارد.

3- در کتاب عیون اخبار عن الرضا علیه السلام در باب زیارت اخری جامعه للرضا علی ابن موسی الرضا علیه آلاف التحیه والثناء عبارت ( و یحشرفی زمرتکم یکرّ فی رجعتکم و یملک فی دولتکم)33. و دو صفحه بعدش عبارت ( و احیانی فی رجعتکم و ملکنی فی ایامکم)34.

نتیجه گیری

باتوجه به موارد مطرح شده و بسیاری از موارد مشابه؛ چند نکته قابل توجه و نتیجه گیری می باشد:

1-بنده با توجه به محدودیت وقت ، به این حجم از مدارکی که در زیارات وادعیه به رجعت اشاره شد دست پیدا کردم و اگر قانون "شهرت ،جابر ضعف سند است" را در اینحا لحاظ کنیم به این نتیجه می رسیم که رجعت یک امر یقینی بوده و با بیان اعتقاد به این موضوع در ادعیه، قصد اقرار شیعیان به این موضوع را داشته اند واین خود زمینه ای برای تهذیب می شود؛ چون طبق بررسی موارد گذشته با عنایت خداوند و لطف ائمه علیهم السلام ، و صالح محض بودن توفیق قرارگرفتن جزء رجعت کننده گان نصیب انسان خواهد شد.

2-همانطور که بیان شد اصل رجعت را بسیاری از زیارات و ادعیه مسلّم شمرده و طول عمر ائمه علیهم السلام و قرار گرفتن در حکومت آنها مد نظر می باشد.

3-این اعتقاد(رجعت) آن قدر با اهمیت است که در کنار تصدیق اصل امامت و معاد و سایر اعتقادات  قرار گرفته است. اگر رجعت مثل اصل ضروری حجاب و پوشش از نامحرم می بود در کنار اصل نبوت و امامت و معاد و سایر اقرار به عقائد قرار نمی گرفت.

پى نوشتها:

1-الایقاظ من الهجعه فى البرهان على الرجعه،باب دوم.
2-بحارالانوار136/53(نقل از«مسائل السرویه»شیخ مفید).
3-بحارالانوار138/53(نقل ازرساله‏اى که سید مرتضی درپاسخ مردم رى نوشته است).
4-بحارالانوار138/53.

5-بحارالانوار122/53-144.
6-اعتقادات صدوق بنا برنقل بحارالانوار128/53.
7-بحارالانوار136/53(به نقل از«المسائل السرویه»شیخ مفید).
8-همانجا/139.
9-الایقاظ من الهجعه،باب دوم

10- بحار الانوار ج100ص 189

11- احتجاج طبرسی ج 2 و بحارالانوار ابواب زیارات  ص 238

12- مفاتیح الجنان شیخ عباس قمی باب زیارات

13-  بحارالانوار ج53 ص 94

14- بحارالانوار ج 53 ص 92  - من لایحضره الفقیه ج 2 ص 667

15-  بحارالانوار ج 53 ص 92

16- بحارالانوار ج53 ص 95

17- بحارالانوار ج53  ص 97

18- بحارالانوار ج2 ص70

19- بحارالانوار ج2 ص73

20- بحارالانوار ج 101 ص 332

21-  بحارالانوار ج 101 ص 200

22-بحار الانوار ج 02 1ص 18 1 الزام الناصب ج 2 ص 358.

23- بحار الانوار ج102 ص 111 وج 3 5 ص 96

24-  بحارالانوار ج53 ص 99

25- اقبال ص 24

26- اقبال ص   35

27- اقبال  ص  61

28- التهذیب ج6 ص 99                                                    

29-  مستدرکالوسائل ج 60 ص  433                                    

30-  بحارالانوارج 91 ص 3 باب 38                                     

    31- بحارالانوار ج99 ص 81 باب 7 

32- بحارالانوار ج99 ص94 باب 7   

33-  عیون االاخبارعن الرضا  ج2 ص 276

34- عیون االاخبارعن الرضا  ج2 ص

 


برچسب ها:


نظرات:

نام:
پست الکترونیکی:
متن یادداشت :
کد امنیتی :