wait لطفا صبر کنید

صفحه اصلی » مجله شماره 20 » پايان نامه
بازدید: 3719
0/0 (0)
جایگاه عدالت در اندیشه‌های سیاسی اسلام
 

نویسنده: بهرام اخوان کاظمی

مقطع: دکتری

دانشگاه: تهران

استاد راهنما: آیت الله عباسعلی عمید زنجانی

استاد مشاور: دکتر عبدالرحمن عالم ـ دکتر حسین بشیریه

تاریخ دفاع: 1377

کلمات کلیدی: اسلام ،عدالت ،آزادی،استبداد،اندیشه سیاسی

چکیده: تحقیق حاضر شامل هفت گفتار است . در گفتار اول بحثی لغوی و مفهومی پیرامون عدالت از دیدگاه اندیشه سیاسی غرب اسلام مطح می‌گردد. اشاره به اندیشه غرب در باب عدالت علاوه بر اینکه به تبیین پیشینه چنین پژوهشی مساعدت می‌نماید زمینه انجام بحثهای تطبیقی محتمل را ممکن می‌سازد. در گفتار دوم عدالت در قرآن و سنت نبوی مطرح می‌گردد و در گفتار سوم عدالت در اندیشه سیاسی امام علی (ع) مورد مداقه قرار می‌گیرد. انتخاب علی (ع) بخاطر آن است که کلیه فرق اسلامی بر فضیلت و منقبت ایشان (حال چه به عنوان امام اول مسلمین، و یا خلیفه چهارم) معترف بوده و بر احترام والای وی پای می‌فشارند. گفتار چهارم به عدالت در کلام دینی و سیاسی و فرق آن یعنی شیعه، معتزله و اشاعره و خوارج و مرجئه در پنج بخش مجزا می‌پردازد. به دلیل تاثیری که فلسفه یونانی افلاطون و ارسطو، و اندیشه سیاسی ایرانشهری بر اندیشه‌های سیاسی متفکرین اسلامی داشته است ، گفتار پنجم در دو بخش به ترتیب به عدالت در فلسفه سیاسی افلاطون و ارسطو، و عدالت در اندیشه ایرانشهری می‌پردازد. گفتار ششم اختصاص به عدالت در نحله‌های مختلف اندیشه‌های سیاسی اسلام دارد. بخش اول عدالت را در فلسفه سیاسی فارابی، ابوعلی‌سینا و خواجه‌نصیرالدین طوسی بررسی می‌کند و بخش دوم مختص عدالت در اندیشه سیاسی اندرزنویسان و ادبا دارد. در فصول این بخش آراء خواجه نظام‌الملک ، و پاره‌ای از ادبا - با تاکید بر نظریات و آثار سعدی - در مورد عدالت پژوهش شده است . بخش سوم گفتار ششم اختصاص به بررسی عدالت در اندیشه سیاسی مورخ و فیلسوف اجتماعی، ابن‌خلدون دارد، که برخی نحله فکری او را جزء مورخین و برخی جزء فلاسفه برشمرده‌اند همچنانکه پاره‌ای او را به داشتن نحله یا گرایش ”سیاسی - اجتماعی” منصف کرده‌اند. بخش چهارم هم اختصاص به عدالت در اندیشه سیاسی فقهای شیعه و اهل سنت دارد و نظر مذاهب پنج‌گانه (شیعه جعفری، حنفی، مالکی، حنبلی، شافعی) در این موارد به تفصیل سنجیده شده و خصوصا در فصل سوم، اهمیت سیاسی جایگاه فقهی عدالت و ارتباط آن با مباحث ”مشروعیت ” و ”امنیت ” مطرح گشته است . نکته حائز اهمیت آن است که در بررسی نظرگاههای مذاهب و فرق و اندیشمندان در باب عدالت ، به نوع موضع آنها در مواجهه با نظامها و حکام خودکامه و جائر اشاره گشته و سعی شده است که با این شاخص به تبیین بهتر رابطه ”نوع نظریه‌پردازی در باب عدالت و رکود کاربرد این نظریات ”، و ”خودکامگی و میزان آن” کمک شود. به عنوان مثال تجویز یا عدم تجویز قیام علیه حاکم جائر و خودکامه از شاخصهای مهم نوع مواجهه با حکام مزبور است . همچنین به علت اهمیت رابطه‌ای که میان دو مفهوم عدالت و آزادی وجود دارد، ضمیمه‌ای جهت تبیین این ارتباط اختصاص یافته است .

 



نظرات:

نام:
پست الکترونیکی:
متن یادداشت :
کد امنیتی :