wait لطفا صبر کنید

صفحه اصلی » مجله شماره 5 » پايان نامه
بازدید: 2981
0/0 (0)
تاریخ فقه شیعه از زمان غیبت تا پایان قرن پنجم هجری
 

 پژوهشگر: محبی مجد، رضا

 دانشگاه: امام صادق (علیه السلام)

 دانشکده: الهیات، معارف اسلامی و ارشاد

 سال: ‎۱۳۷۱

 مقطع: کارشناسی ارشد

 استاد راهنما: جناتی، محمد ابراهیم

 کلیدواژه

چکیده:

هدف از این پژوهش، بررسی تاریخ فقه شیعه از زمان غیبت تا پایان قرن پنجم هجری و نقش فقهای برجسته در سیر تاریخی فقه می باشد. پایان نامه حاضر با استفاده از روش کتابخانه ای انجام یافته و مباحث آن در سه فصل تنظیم شده است: فصل اول اختصاص به شیوه نقل عین روایات با ذکر اسناد دارد. این شیوه که از آن به " فقه مستند" نیز یاد می شود، حتی در زمان ائمه معصومین علیهم السلام نیز وجود داشت. امااز نظر گستردگی، روش جمع آوری و تنظیم آنها، در مقایسه با کتب فقهی بعد از غیبت، در سطحی بسیار پایین و محدود قرار داشت: شیوه بیان فقه در قالب الفاظ روایات و با ذکر اسناد، تازمان نگارش کافی معمول بوده و از آن زمان به بعد بندرت در آثار فقهاء به چشم می خورد. بنابراین چهره معروف این شیوه، شیخ کلینی است، به همین خاطر، بخشی از این فصل، به زندگانی و بررسی کتاب وی اختصاص دارد. فصل دوم، به شیوه بیان احکام با عبارات خود احادیث و با حذف اسناد می پردازد. این شیوه از اوایل قرن چهارم هجری و در عصر شیخ کلینی پدید آمد. مرحوم علی بن بابویه پدر شیخ صدوق و صاحب کتاب شرایع از اولین کوشندگان در این زمینه محسوب می شود. او نخستین بار کتاب فقهی مجرد از سند روایت و مانند اثر مخصوص به مؤلف و نشان دهنده فتوی و نظر مؤلف را تالیف کرد. فقهای ما، در مواردی که حدیثی از اهل بیت (ع) نرسیده باشد، فتاوی علی بن بابویه را به علت نزدیک بودن به دوران امامت و عصر معصوم به منزله حدیث تلقی می کردند و وجود فتوی را نشانی از وجود حدیث درآن زمینه می دانستند. شیخ صدوق، ابن ابی عقیل، ابن جنید، شیخ مفید، سید مرتضی، سلار، ابوالصلاح حلبی و ابن براج از دیگر فقهایی هستند که در این فصل مورد بررسی قرار می گیرند. فصل سوم، اختصاص به شیوه بیان احکام در قالب عباراتی شخصی خود مجتهد دارد. این شیوه که به "فقه مستنبط" نیز خوانده می شود، توسط محمد بن حسن بن علی الطوسی معروف به شیخ طوسی و شیخ الطائفه بنیان نهاده شد، او با نگارش کتاب مبسوط شیوه جدیدی را درتبیین و تدوین مسائل فقهی بوجود آورد و برخلاف گذشتگان که فتاوی خود را درقالب الفاظ احادیث ( با ذکر یا حذف سند) بیان می کردند، با عبارات خودش به ایراد فتوی پرداخت و شیوه نقل فتوی به دور از جمود بر الفاظ روایت و باعبارات شخصی مجتهد را درتدوین کتب فقهی تاسیس کرد. این شیوه راهگشای چگونگی تالیف کتب فقهی بعد از شیخ گشت که تا به امروز نیز ادامه دارد.

 



نظرات:

نام:
پست الکترونیکی:
متن یادداشت :
کد امنیتی :