wait لطفا صبر کنید

صفحه اصلی » مجله شماره29 » مقالات
بازدید: 3628
0/0 (0)
اوصاف و ویژگی های امام در منظر امام رضا(ع)
 

چکیده

پیامبر (ص) فرموده‌اند: هر کس بمیرد و امام زمانش را نشناسد به مرگ جاهلی مرده است. این تشبیه سنگینی است و دلالت بر اهمیت امام‌شناسی دارد. امامت فارغ از مباحث تاریخی آن از بعد سیاسی ـ اجتماعی، فرهنگی و عرفانی نیز دارای اهمیت ویژه‌ای است.

امام از ماده «أم یؤمّ» می‌آید که با واژه‌های زیر از یک ریشه‌اند:

1. واژه أم یعنی مادر، مبدأ و اصل برای چیزی

2. واژه امام به معنی مقتدا و پیشوا

3. واژه امت: شامل هر جامعه و گروهی که بر اصل مشترکی گرد هم آمده‌اند.

با استفاده از واژه‌های فوق امامت را چنین تعریف می‌کنیم: در موضع اصل قرار گرفتن، مقصد و نقطه توجه امت قرار گرفتن، به صورت رهبر جامعه در آمدن و جهت دادن به حرکت جامعه.

لفظ امام در اطلاقات قرآنی به معنای گوناگونی بکار رفته است که از آن جمله‌اند: طریق و راه، شریعت، کتاب تکوین، رهبر هدایت و رهبر ضلالت.

بنابر آنچه از آیه ابتلاء بدست می‌آید مقام امامت یک منصب الهی و فوق جایگاه نبوت است. اکثریت مذاهب و متکلمان اسلامی، امامت را واجب می‌دانند اما در اینکه این وجوب کلامی (واجب بر خدا) است یا فقهی (واجب بر مردم) اختلاف نظر دارند.

از نظر امامیه اثبات برای شخص مدعی امامت به نص و دلیل ممکن است.

نگرشی کوتاه بر دوران امامت امام علی بن موسی الرضا (ع) از دو منظر قابل توجه است:

1. از نظر تاریخی: که شامل حیات آن حضرت و وقایع دوران امامت خصوصاً مسأله ولایتعهدی مأمون تا زمان شهادت آن امام همام را در بر می‌گیرد.

2. از نظر فرهنگی ـ اجتماعی: از زمان تسلط بنی امیه و وقوع جنایت‌های متعدد از طرف آن‌ها، دو جریان و جنبش علویان و عباسیان در میان مسلمانان علیه امویان پدید آمده بعد از تسلط بنی عباس و عدم بهبود و اوضاع، امت اسلامی به گروه‌های مختلف تبدیل شدند که هر یک خود را به تنهایی مستحق حکومت می‌شمرد. بدین ترتیب اسلام در خطر قرار گرفت.

در اینجاست که جنبش مکتبی که تحت ارشاد و هدایت امامان معصوم (ع) است، وارد معرکه می‌شود و به شناساندن اسلام صحیح در میان امت اسلامی می‌پردازد. این جنبش در زمان امامت امام رضا (ع) شرایط خاصی به خود گرفت.

امام از موقعیت ظاهری به دست آمده، نهایت استفاده را کردند و به تشکیل محافل علمی و مجالس عقیدتی روی آوردند و خانه و مسجد مرو تبدیل به حوزه علمیه کردند که نقش بسیاری در گسترش تشیع در خراسان شد.

عمدة محورهای مباحث امام عبارتند از عقاید، احکام، عبادات و ادعیه، مناظرات و مواعظ.

در حدیث معروفی که به حدیث مرو شهرت یافته است، امام رضا (ع) به بیان ویژگی‌های امام در عالم وجود می‌پردازد و امام را زمامدار دین و در دست‌گیرنده صلاح مسلمین معرفی می‌نمایند. کامل شدن نماز، روزه و حج و زکات را به وجود امام بیان می‌فرمایند و امام را حجت خدا بر بندگان، مدافع دین، دلسوزتر از مادر برای طفلش و مهربان‌تر از پدر برای فرزندش و هدایت‌گر جامعه اسلامی می‌دانند و انتخاب امام را مختص به خدا می‌شمارد.

وقتی مأمون از امام رضا (ع) می‌خواهد که حضرتش اساس اسلام را برایش بنگارد، توجه ویژه را به بحث وصایت و امامت می‌دهند و با ذکر نام ائمه (ع) مأمون را دعوت به شناخت و معرفت نسبت به امام و اطاعت از امام دعوت می‌نمایند.

آن حضرت راه ورود به حصن الهی را اخلاص در شهادت به خدا می‌دانند و آن را در اطاعت خدا و رسولش و پذیرش ولایت اهل بیت (ع) متجلی می‌دانند.

در جایی دیگر حضرت به بیان اوصاف امام می‌پردازند و علائم ظاهری شخص امام را تبیین می‌کنند و همراه داشتن چندین مصحف و ارثیه‌ای از رسول خدا (ص) را از علائم امام برمی شمارند. از جمله شؤونی که در بیانات امام رضا (ع) برای امامت بیان شده است، ریاست دین و دنیای مردم است. نهایتاً هر کسی که به دور از تعصب و پیش فرض‌ها در گذر از محدودة زمان در محضرش زانوی شاگردی به زمین زند پس به حقیقت امامت و جایگاه رفیع امامت خواهد برد و خود خورشیدی برای هدایت دیگران خواهد شد تا شمس الشموس بودن حضرتش معنا شود.

 

دریافت مقاله


نظرات:

نام:
پست الکترونیکی:
متن یادداشت :
کد امنیتی :